Categorie: Algemene informatie

Energie

Geplaatst op door Willemijn Klein Winkel

Altijd moe en een tekort aan energie?

Veel volwassen prematuren hebben minder energie, ondanks dat zij voldoende rust nemen. Hierdoor is het voor deze groep vaak lastig om te voldoen aan alle verwachtingen van de omgeving en moet iemand keuzes maken.

Hoe werkt het?

Je kan het lichaam zien als een batterij. In de ideale situatie begint onze batterij helemaal vol op 100%. Gedurende de dag gaat iemand dingen doen zoals bijvoorbeeld het huishouden, werken of sporten. Deze taken kosten energie en zorgen ervoor dat de batterij leegloopt. Bepaalde taken kosten meer energie dan andere taken en zorgen er ook voor dat de batterij sneller leegloopt. In de ideale situatie zal je aan het einde van de dag moe zijn, maar nog voldoende reserves hebben. Deze reserve is belangrijk, want als er zich toch een onverwachte situatie of taak voordoet is deze nog goed vol te houden.

Bij een langdurige overbelasting of in het geval van veel volwassen prematuren begint deze batterij vaak al op een lagere stand. In sommige gevallen kan het voor iemand zelfs als 50% of lager aanvoelen. Ook in dit geval zal iemand bepaalde taken op een dag moeten doen. Als dat het geval is zal iemand sneller aanspraak moeten maken op zijn reserves. Deze persoon zal aan het einde van de dag ook moe zijn, maar heeft dan ook geen reserves meer voor de onverwachte taken of situaties. Als deze situatie zich langdurig voordoet en iemand zich blijft overvragen is er te weinig rust om enige vorm van reserve op te bouwen. Hierdoor komt iemand in de overleefstand en is het lichaam puur bezig met overleven en staat het lichaam onder stress. Deze stand is niet helpend en zal ook niet zorgen voor rust en reserves.

Maar hoe komt het?

Er is geen duidelijk eenzijdig antwoord over wat de oorzaak is bij volwassen prematuren. Er zijn wel verschillende zaken die kunnen bijdragen aan een gebrek in energie. Daarnaast kunnen oorzaken ook in het leven op dit moment liggen. Zo kunnen ziekte, overspanning, slecht slapen, hormoonafwijkingen etc. ook oorzaken zijn van een gebrek aan energie die niet perse te maken hebben met vroeggeboorte. Blijf daarom ook alert op wat er op dit moment speelt en schakel op tijd hulp in van bijv. de huisarts.

Het zenuwstelsel:

Mogelijk kan het zenuwstelsel een deel van de oorzaak zijn. Bij volwassen prematuren is het zenuwstelsel namelijk anders ontwikkeld en reageert het sneller op o.a. stress. Als iemand langdurig stress ervaart staat het lichaam in een overleefstand. Deze stand kost veel energie waarbij het lichaam dus puur bezig is met overleven. Langdurig in deze stand staan zorgt ervoor dat de batterij langzaam leegloopt en niet meer aanvult, omdat rust zeer lastig te ervaren is.

Het rustmetabolisme ook wel Resting Energy Expenditure (REE):

De Resting Energy Expenditure (REE) kent vele namen en is in Nederland beter bekend als het rustmetabolisme (stofwisseling in rust) of het energieverbruik in rust.1

Kortom hoe hard het lichaam moet werken om in leven te blijven.

Het rustmetabolisme draait om de hoeveelheid energie die een persoon gebruikt om in leven te blijven wanneer iemand in mentale en fysieke rust is. In gezonde volwassenen consumeert het lichaam in deze staat van rust ongeveer 1kcal/kg van het lichaamsgewicht per uur. Er zit ook een verschil per lichaamsdeel. Zo vormen de lever, de darmen, de hersenen, de nieren en het hart ongeveer 10% van het totale lichaamsgewicht, maar vragen zij ongeveer 75% van het rustmetabolisme. De spieren vragen ongeveer 20% van het rustmetabolisme, maar representeren 40% van het lichaamsgewicht. Tot slot vraagt vetweefsel minder dan 5% van het rustmetabolisme, maar representeert het gebruikelijk meer dan 20% van het lichaamsgewicht.2

Diverse studies hebben onderzoek gedaan naar de invloed van voeding in de eerste weken op het rustmetabolisme in het volwassen leven. Hier zijn prematuren met een te laag geboortegewicht vergeleken met op tijd geborenen.

Zo blijkt dat de voeding in de eerste drie weken het meeste invloed had op de latere effecten. Wanneer baby’s in de eerste drie weken meer calorieën, eiwitten en vet kregen hadden zij als volwassenen een lager rustmetabolisme. Het lichaam hoefde dus minder hard te werken om in leven te blijven. Wanneer er gekeken werd naar de voeding in week 4 tot 9 had dit minder invloed. Een deel van de uitkomst is tot stand gekomen door de vroege groei, maar het totale effect kwam hoofdzakelijk door het directe effect van de vroege voeding.3

Uit een andere studie die te vroeg geborenen onderling vergelijkt blijkt dat een hogere vet en proteïne inname zorgde voor een hogere totale rustmetabolisme en lager rustmetabolisme per volledig lichaamsgewicht. Kortom zorgt ondervoeding in het vroege leven ervoor dat het metabolisme op latere leeftijd hoger is en er dus meer energie nodig is om te overleven.4

Ook is er onderzoek gedaan naar volwassen prematuren met een te laag geboortegewicht waaruit blijkt dat hun rustmetabolisme per lichaamsgewicht hoger is dan bij op tijd geborenen. Sociaal-economische status, leefstijl, vetpercentage, roken had hier geen invloed op. Het is mogelijk dat prematuren op metabool (stofwisseling) vlak meer actief weefsel hebben. Dit kan uiteindelijk een positief effect hebben op het voorkomen van overgewicht en daarmee ook diverse chronische aandoeningen die daarmee gepaard gaan.5

Samengevat is de stofwisseling in rust bij volwassen prematuren afhankelijk van de voeding in de eerste drie weken. deze is in vergelijking met op tijd geborenen hoger. In de basis verbruikt de volwassen prematuur in rust dus al meer energie. Hier komen alle andere taken nog bovenop.

Slaap: ademhaling in slaap

Slaap kan ook van invloed zijn op het energieniveau. Slecht slapen kan diverse oorzaken hebben. Het kan komen door stress, schermgebruik, onregelmatig werken, slaapapneu (ademstops). Volgens onderzoek hebben volwassen prematuren een grotere kans op snurken, ademproblemen door longschade en andere slaap verstorende ademproblemen. Hierdoor kan er meer vermoeidheid gedurende de dag voorkomen.6

Aandoeningen als gevolg van vroeggeboorte:

Verder kunnen andere aandoeningen zoals longschade door vroeggeboorte, hersenschade, hartklachten en diverse andere aandoeningen die voortkomen uit de vroeggeboorte zorgen voor meer een hoger energieverbruik. Het lichaam moet al meer moeite doen om de simpele taken te volbrengen, wat natuurlijk meer energie kost dan normaal.

Wat kan je eraan doen?

Er zijn veel verschillende mogelijkheden om aan het energieniveau te werken. Dit kan samen bijvoorbeeld met een psychosomatisch therapeut of een slaapoefentherapeut. Het is in ieder geval belangrijk om lichamelijke oorzaken uit te sluiten en bij twijfel altijd de huisarts te raadplegen. Daarnaast kan het goed zijn om met de omgeving over het energieniveau te praten en deze mensen mee te nemen in wat er wel en niet mogelijk is. Ook voor de volwassen prematuur zelf is het goed om de eigen grenzen te leren herkennen, al kan dit vaak lastig zijn.

Praktisch gezien kan regelmatig prikkelarm (dus geen telefoon of televisie) rust nemen al helpen, zeker in combinatie met een oefening zoals autogene training. Dit is een ontspanningsoefening waarin jouw lichaam opdrachten krijgt zoals dat het warm en zwaar mag aanvoelen. Voor deze oefening is het alleen belangrijk om te luisteren en het lichaam weet automatisch wat het moet doen. Ook andere oefeningen kunnen helpend zijn.  Bepaalde oefeningen zoals autogene trainging kunnen helpen om de batterij op te laden. Door de oefening regelmatig te doen en regelmatig rust te nemen kan je reserves opbouwen in de batterij. Dit zorgt ervoor dat je meer energie krijgt en overhoud aan het einde van de dag.

Hieronder vind je de oefeningen:

Naar de oefeningen
Energie
Bronnen:
  1. Richtlijn voeding op de IC bij volwassenen (2024): https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/voeding_op_de_intensive_care_bij_volwassenen/energiemetabolisme_monitoren.html
  2. Mason, J. B. (2010) Nutritional assessment and management of the malnourisched patient. Uit: Sleisenger and Fordtran’s Gastrointestinal and Liver Disease.
  3. Matinolli H. et al. (2017) Neonatal Nutrition Predicts Energy Balance in Young Adults Born Preterm at Very Low Birth Weight.
  4. Matinolli H. et al. (2015) Early Protein Intake Is Associated with Body Composition and Resting Energy Expenditure in Young Adults Born with Very Low Birth Weight.
  5. Sipola – Leppänen, M. (2011) Resting Energy Expenditure in Young Adults Born Preterm—The Helsinki Study of Very Low Birth Weight Adults.
  6. Sanchez-Solano, N. J. et al. (2025) Sleep-disordered breathing in a multiethnic cohort of preterm adoscelents and adults: assessment of neonatal and subsequent risk factors.

Hoe kan ik mijn vroeggeboorte bespreekbaar maken bij mijn huisarts?

Geplaatst op door Willemijn Klein Winkel

De huisarts is in veel gevallen het eerste aanspreekpunt bij lichamelijke of mentale klachten. Hij of zij luistert naar het verhaal, stelt vragen, doet onderzoek en kan waar nodig doorverwijzen. De kans is dus groot dat je dus bij de huisarts start op het moment dat je tegen lange termijn gevolgen aan loopt.

Het kan lastig zijn om het te bespreken, omdat lange termijn gevolgen veel overlap hebben met allerlei andere lichamelijke en mentale klachten. Dit kan voor veel ruis en onduidelijkheid zorgen. Jij als patiënt ervaart de klacht en wil er wat aan doen. De huisarts moet daarentegen in korte tijd (vaak 10 minuten) een inschatting maken wat er aan de hand is en wat de beste route is. Als het ware moet de huisarts heel veel informatie van een patiënt filteren en bepalen waarom dit wel of niet bij een bepaalde aandoening past om tot een diagnose te komen. Als er een klacht is waarbij er sprake is van veel overlap met andere aandoeningen is dit zeer lastig, echter niet onmogelijk.

Ook missen sommige huisartsen de kennis over de lange termijn gevolgen van vroeggeboorte en krijgt de patiënt te horen dat het daar niet aan kan liggen. Huisartsen geven aan dat zij bij een vroeggeboorte vooral letten op de periode vlak na de geboorte. Als een kind zich verder normaal ontwikkeld heeft is het volgens hen niet veel anders dan bij andere kinderen. Bij de prematuren zien zij alleen een iets hoger risico op longproblemen of ontwikkelingsproblemen (zowel fysiek als mentaal).* Er is dus bij de huisarts vaak gebrekkige informatie over de lange termijn gevolgen. Mede omdat het over het algemeen bij huisartsen niet bekend is wat er bijvoorbeeld rondom de puberteit of op latere leeftijd bij prematuren veranderd.

Dit kan aan beide kanten voor frustratie zorgen in de spreekkamer. De patiënt voelt zich niet gehoord en niet serieus genomen. De huisarts heeft een patiënt die niet tevreden is en niet de juiste zorg krijgt. Dit kan een simpel probleem onnodig complex maken.

Maar goed, hoe maak je dit bespreekbaar?

Het kan al helpend zijn om jouw medische dossier op te vragen in het ziekenhuis waar je geboren bent. Dit dossier moet wettelijk gezien minimaal 20 jaar bewaard blijven. In sommige gevallen kan ervoor worden gekozen om het korter of langer te bewaren. Een poging doen is het altijd waard. Je hebt namelijk altijd het recht om jouw medische dossier op te vragen.

Wanneer je bij de huisarts zit kan je het gesprek starten met vertellen dat je te vroeg geboren bent en dat je vermoed dat je daar klachten door hebt. Benoem ook vooral dat je over de lange termijn gevolgen hebt gehoord van lotgenoten of erover hebt gelezen. Verwijs ook altijd even naar de bron waar je het hebt gelezen. Daarnaast kan je bij de huisarts vaak om extra tijd vragen. Op deze manier heeft de huisarts meer tijd voor jou en kan jij ook in alle rust jouw verhaal vertellen.

Huisartsen kunnen belang hebben bij de volgende informatie:

  • Met hoeveel weken jij bent geboren;
  • Wat jouw geboortegewicht was;
  • Complicaties bij de zwangerschap;
  • Of je onderdeel van een meerling bent;
  • Hoe lang jij in het ziekenhuis hebt gelegen;
  • Een korte samenvatting van bijvoorbeeld 2/3 zinnen wat er destijds in het ziekenhuis is gebeurd (bijv. operaties/ziektes);
  • Welke klachten merk je nu als gevolg op.

Je kan jouw huisarts in het gesprek ook verwijzen naar de informatie op deze website zodat die zich kan inlezen. De informatie is samengesteld op basis van wetenschappelijke artikelen en de expertise van specialisten zoals artsen, psychologen, fysiotherapeuten enz.

Maar wat als dit allemaal niet werkt en je blijft vastlopen? Dan kan een second opinion bij een andere huisarts jou misschien wel verder helpen.

Voor vragen of behoefte aan meer informatie neem contact met ons op.

*Reactie van diverse huisartsen uit een enquête over de bekendheid van lange termijn gevolgen door vroeggeboorte.

De huisarts

Vroeggeboorte is een chronische aandoening

Geplaatst op door Willemijn Klein Winkel

Vroeggeboorte is een chronische aandoening. Uit onderzoek is gebleken dat een vroeggeboorte ook op volwassen leeftijd nog gevolgen heeft.

Zo ervaren volwassen prematuren vaker :

  • Hart- en vaatziekten
  • Longproblemen
  • Neurologische problemen
  • Mentale problemen
  • Problemen met de stofwisseling
Hart- en vaatziekten

Prematuren hebben een hoger risico op het vroeg ontwikkelen van hart- en vaataandoeningen. Echter was er geen duidelijke toename in het krijgen van een beroerte of een coronaire hartziekte zoals een hartaanval.

Longaandoeningen

Longartsen uit het Erasmus MC zien wel dat veel prematuren ongemerkt hun hele leven al longklachten hebben. Zij hebben de CPL poli opgericht waar mensen naartoe kunnen als zij een (vermoeden hebben van) een longaandoening door hun vroeggeboorte zoals bronchopulmonale dysplasie. De artsen geven aan dat zij deze aandoening in veel gevallen goed kunnen behandelen met o.a. medicatie. Op de pagina Bronchopulmonale Dysplasie vind je meer informatie over de aandoening en de CPL poli.

Neurologische problemen

Prematuren kunnen diverse neurologische problemen ervaren. Zo kunnen zij meer problemen hebben met plannen, rekenen, executieve functies (activiteiten plannen en sturen), het uitvoeren van korte termijn geheugen, het werkgeheugen

In een groot deel van de gevallen heeft iemand als baby een vorm van hersenschade of letsel gehad, maar dankzij de plasticiteit van het brein hebben zij zich toch normaal kunnen ontwikkelen. Er zijn in die gevallen geen verschillen gevonden in het functioneren tussen prematuren en op tijd geborenen.

Mentale problemen

Op het gebied van persoonlijkheid zijn prematuren vaker voorzichtig , voelen minder negatieve emoties, zijn vaker verlegen en plichtgetrouwer. Ook vertonen zij minder crimineel of risicovol gedrag en wordt er minder gerookt, gedronken of drugs gebruikt.

Wel ervaren prematuren meer moeite met het aangaan en onderhouden van vriendschappen en relaties, mogelijk vanwege het teruggetrokken karakter. Ook ervaren zij meer angst en depressie tijdens de overgang van kind naar volwassenheid.

Stofwisseling

Op het gebied van stofwisseling zien onderzoekers dat er bij prematuren meer diabetes type 2 voorkomt op jongvolwassen leeftijd. Ook kan een vroeggeboorte nadelig effect hebben op de ontwikkeling van de nieren. Het kan namelijk de verdere groei van een nier verstoren.

Wat is de oorzaak?

Het is goed mogelijk dat bovenstaande zaken verklaard kunnen worden door verschillende zaken. Als eerste kijken we naar de zwangerschap zelf. Hier zijn de genen die iemand meekrijgt van zijn of haar ouders en grootouders een belangrijke invloed. Daarnaast zijn eventuele mentale problemen of fysieke aandoeningen van de moeder hebben een grote invloed op een baby tijdens de zwangerschap. Zelfs leefstijl en de sociaal-economische status van de ouders zijn van belang voor de baby.

Wanneer een baby te vroeg wordt geboren worden alle groei- en ontwikkelprocessen verstoord. Dit moet plots plaatsvinden in een stressvolle prikkelrijke omgeving. Hiervoor maakt het nog wel uit met hoeveel weken iemand wordt geboren. Zo is het brein met bijvoorbeeld 34-35 weken nog niet rijp genoeg en komt de meeste groei nog voor in de laatste 5-6 weken van de zwangerschap. Dus ook de matig vroeg geborenen kunnen hier nog gevolgen van ondervinden. Dit terwijl de longen met 34-35 weken al relatief rijp zijn en baby’s zelfstandig adem kunnen halen. Echter moeten de longblaasjes zich nog wel ontwikkelen dus het blijft wel een risicofactor op latere longaandoeningen.

Conclusie

Deze problemen ontstaan dus op zeer jonge leeftijd en blijven in veel gevallen tot in volwassenheid bestaan. Hierom is het van groot belang dat er aandacht komt voor deze problematiek. Het moet serieus genomen worden. Veel prematuren kunnen relatief normaal functioneren, sommigen zelfs zonder klachten. Echter is er ook een grote groep die dus wel klachten ervaart en er pas later achter komt. Dit terwijl zij al hun hele leven met een bepaalde klacht lopen. Het is nodig om vroeggeboorte te zien als een chronische aandoening.

Ook vanwege het grotere risico op latere leeftijd van het ontwikkelen diverse aandoeningen als gevolg van een vroeggeboorte die pas op latere leeftijd voorkomen.

Het is voor zorgverleners in de meest brede zin ook aan te bevelen om standaard het geboorteverhaal, de zwangerschapsduur en het geboortegewicht van iemand mee te nemen.

Bron: Raju TNK, Buist AS, Blaisdell CJ, Moxey-Mims M, Saigal S. (2017) Adults born preterm: a review of general health and system-specific outcomes. 

Vroeggeboorte is een chronische aandoening

Prematuur geboren en dan?

Geplaatst op door Willemijn Klein Winkel

Je bent prematuur geboren, en dan? Vaak krijgen prematuren een follow-up vanuit het ziekenhuis waar zij geboren zijn. Tegenwoordig duurt deze tot het 8ste levensjaar. Daarna valt de nazorg weg. Juist tijdens de puberteit en de adolescentie verandert er veel in het lichaam en op mentaal vlak. Veel volwassen prematuren geven aan een follow-up op latere leeftijd te missen, omdat zij dan tegen hun klachten aanlopen of pas in die periode klachten beginnen te ontwikkelen.

Veel volwassenen die prematuur geboren zijn ervaren op verschillende vlakken klachten. Zo kunnen zij diverse mentale en fysieke klachten ervaren. Hierover is meer te lezen op de pagina Lange termijn gevolgen. Desondanks associëren volwassenen hun vroeggeboorte met woorden zoals vechter, kracht, doorzettingsvermogen. Familie beschrijft het vaak als een geluk of een wonder dat hun kindje zich door de prematuriteit zich toch heeft kunnen ontwikkelen met de benodigde uitdagingen. De maatschappij beschrijft het helaas nog te vaak als fragiel, moeilijk en als een beperking.*

Mede hierdoor is er vaak weinig begrip voor deze groep en krijgen zij niet de aandacht en zorg die zij verdienen. Dit stigma willen wij doorbreken en samen met de prematuren kijken wat zij nodig zijn in hun leven.

*Girard-Bock C. et al. Acta Paediatr. 2023 Juli

Prematuur geboren en dan?

Welkom op de website van Stichting Volwassen Prematuur.

Geplaatst op door Willemijn Klein Winkel

Van harte welkom op de website van Stichting Volwassen Prematuur,

Wij willen met onze stichting een plek creëren voor volwassen prematuren waar iedereen zich gehoord en begrepen kan voelen. Deze stichting is opgezet door prematuren die staan voor prematuren en dat dragen wij uit in onze missie en visie. Op deze website komt informatie over de lange termijn gevolgen van vroeggeboorte, wat je kan doen om eventuele klachten te behandelen en waar je terecht kan. Deze informatie komt tot stand op basis van wetenschappelijke artikelen en diverse experts zoals artsen, fysiotherapeuten, psychologen etc. Wij proberen de teksten voor iedereen toegankelijk te maken zodat je het zelf zonder medische opleiding kan begrijpen en dit ook met jouw behandelaar kan delen.

Mis je informatie of heb je vragen?

Neem dan contact met ons op.

Namens het bestuur van Stichting Volwassen Prematuur,

Milou Klein Mentink – van Zoest en Willemijn Klein Winkel